Reprezentacja Polski – męska drużyna piłkarska reprezentująca Rzeczpospolitą Polską w zawodach międzynarodowych. Za jej funkcjonowanie odpowiedzialny jest Polski Związek Piłki Nożnej, organ zarządzający piłką nożną w Polsce. W reprezentacji mogą występować wyłącznie zawodnicy posiadający obywatelstwo polskie. Drużyna potocznie nazywana jest Biało-Czerwonymi.
Reprezentacja Polski swój pierwszy mecz międzypaństwowy rozegrała w 1921 przeciwko Węgrom. Głównym stadionem, na którym podejmuje obecnie rywali w roli gospodarza, jest Stadion Narodowy w Warszawie. Z kolei jedynym obiektem posiadającym nadane przez PZPN miano narodowego jest Stadion Śląski w Chorzowie.
Polska bierze udział w rozgrywkach Pucharu Świata FIFA (mistrzostw świata) oraz mistrzostw Europy UEFA (EURO), które odbywają się naprzemiennie co dwa lata. Polska uczestniczyła w ośmiu z dwudziestu jeden turniejów finałowych MŚ oraz w trzech z piętnastu turniejów finałowych ME. Najlepszym wynikiem osiągniętym w turnieju FIFA jest dwukrotnie trzecie miejsce osiągnięte w 1974 i 1982, a w ME ćwierćfinał w 2016. W 1974 polski napastnik Grzegorz Lato został królem strzelców MŚ (7 trafień). W 2012 Polska wraz z Ukrainą organizowała ME 2012.
W przeszłości Polacy w ramach reprezentacji A sześciokrotnie brali również udział w turniejach olimpijskich, zdobywając w nich mistrzostwo w 1972 oraz wicemistrzostwo w 1976. Od 1992 w IO startują jednak tylko reprezentacje do lat 23 (w tej kategorii Polacy sięgnęli po wicemistrzostwo w 1992).
Reprezentacja błędnie nazywana jest również często kadrą, która jest szerszym pojęciem. Kadra powoływana jest przez właściwego trenera lub selekcjonera w kategorii klubu, okręgu lub związku i stanowi bazę do wyłonienia reprezentacji. Z kolei reprezentacja to grupa wyłoniona spośród członków kadry, czynnie uczestnicząca w rozgrywce sportowej[1].
Historia[]
Zobacz więcej w artykule Historia reprezentacji Polski i Historia występów reprezentacji Polski w rozgrywkach międzynarodowych
1921–1939: Początki i pierwsze sukcesy[]
Reprezentacja Polski przed swoim pierwszym meczem w historii, 18 grudnia 1921.
Mecz Brazylii i Polski podczas MŚ 1938.
Koncepcja utworzenia piłkarskiej reprezentacji Polski pojawiła się w 1919 podczas założycielskiego zgromadzenia Polskiego Związku Piłki Nożnej. Za jeden ze swoich głównych celów władze PZPN postawiły sobie udział drużyny narodowej w turnieju olimpijskim w Antwerpii. Planom olimpijskiego debiutu przeszkodziła jednak agresja bolszewicka, dlatego ze startu zrezygnowano[2]. Swój inauguracyjny pojedynek międzypaństwowy Biało-Czerwoni rozegrali dopiero 18 grudnia 1921 na stadionie Hungária körúti w Budapeszcie, w towarzyskim meczu przeciwko Węgrom, zakończonym porażką 0:1.
Pierwsze zwycięstwo Polacy odnieśli 28 maja 1922 w towarzyskiej potyczce na Stadionie w Sztokholmie nad Szwecją (2:1), a historyczną premierową bramkę uzyskał z rzutu karnego Józef Klotz. 20 kwietnia 1923 PZPN stał się członkiem FIFA podczas kongresu tej organizacji w Genewie. W maju 1924 reprezentacja Polski zadebiutowała na światowej imprezie – Letnich Igrzyskach Olimpijskich. W Paryżu Polacy rozegrali jedno spotkanie, ulegając Węgrom 0:5. W październiku 1933 Biało-Czerwoni po raz pierwszy przystąpili do eliminacji mistrzostw świata, w których walczyli z Czechosłowacją. W pierwszym spotkaniu na warszawskim Stadionie Wojska Polskiego goście okazali się lepsi, zwyciężając 2:1. Bramkę dla Polski zdobył Henryk Martyna z rzutu karnego. Polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych zakazało polskim piłkarzom wyjazdu do Pragi na mecz rewanżowy.
Cztery lata później, w eliminacjach MŚ 1938 Polacy wyeliminowali Jugosławię[3]. Debiut w finałach mistrzostw świata miał miejsce 5 czerwca 1938 na Stade de la Meinau w Strasburgu w przegranym po dogrywce 5:6 spotkaniu 1/8 finału z Brazylią. W 1936 Polacy prowadzeni przez Józefa Kałużę wywalczyli 4. miejsce w turnieju olimpijskim w Berlinie. Największą gwiazdą przedwojennej reprezentacji był Ernest Wilimowski, zdobywca czterech goli w jednym meczu MŚ, co pozostawało rekordem mundiali do 1994. Sukcesem polskiej reprezentacji było również pokonanie w sierpniu 1939 wicemistrzów świata Węgrów 4:2.
1947–1970: Niespełnione nadzieje[]
Pierwszy po II wojnie światowej mecz polska reprezentacja rozegrała 11 czerwca 1947 w Oslo, przegrywając 1:3 z Norwegią. Największym sukcesem Polaków w pierwszych powojennych latach było towarzyskie zwycięstwo 3:1 nad jedną z czołowych wówczas drużyn europejskich, Czechosłowacją (1948). W tym samym roku, 26 czerwca 1948 w Kopenhadze reprezentacja Polski doznała najwyższej porażki w swojej historii, przegrywając z Danią 0:8[4].
Do połowy lat 50. reprezentacja narodowa rozegrała tylko jedno spotkanie o wyższą stawkę. Doszło do niego w 1952 w 1/8 finału igrzysk olimpijskich w Finlandii przeciwko Danii, a zakończył się on porażką 0:2 (wcześniej Polska pokonała występujący w kategorii amatorskiej zespół Francji). Jednym z najważniejszych piłkarzy w składzie reprezentacji był wówczas Gerard Cieślik. Polska miała przystąpić do eliminacji MŚ 1954, ale po wylosowaniu Węgier (jednej z najsilniejszych drużyn na świecie) wycofała się. Dnia 2 marca 1955 w Wiedniu PZPN przystąpił do nowo zawiązanej Europejskiej Unii Piłkarskiej.
W 1957 drużyna prowadzona m.in. przez Henryka Reymana rywalizowała ze Związkiem Radzieckim o awans do finałów MŚ 1958. Po porażce w Moskwie i rewanżowej wygranej w Chorzowie, w dodatkowym meczu na neutralnym terenie w Lipsku Polacy przegrali i nie wystąpili w MŚ. W 1959 zespół zadebiutował w eliminacjach do Pucharu Narodów Europy 1960, przegrywając rywalizację z Hiszpanią. Jesienią powodzeniem zakończyły się z kolei eliminacje do IO 1960, w których Polacy nie wyszli z grupy. Ważną postacią zespołu był wówczas napastnik Ernest Pol.
W 1961 reprezentacja Polski wzięła udział w eliminacjach do MŚ 1962, przegranych po dwumeczu z Jugosławią. Rok później Polacy dwukrotnie przegrali z Irlandią Północną w eliminacjach Pucharu Narodów Europy 1964. 4 września 1963 w Szczecinie Polacy pokonali Norwegów 9:0, co przez następne 45 lat było najwyższym zwycięstwem polskiego zespołu. Swojego pierwszego gola w reprezentacji strzelił wtedy Włodzimierz Lubański, czołowa postać tej drużyny w kolejnych latach. Polska przegrała również kolejne eliminacje, tym razem do MŚ 1966. W decydującym meczu uległa w Rzymie Włochom 1:6.
W następnych latach piłkarze zaliczali kolejne przegrane eliminacje, kolejno do PNE 1968 oraz IO 1968. W 1969 w zespole pojawił się Kazimierz Deyna. Pomimo obecności w składzie kilku klasowych graczy, Polska nie przebrnęła fazy eliminacji MŚ 1970.
1970–1986: Złota era[]
.jpg){kind=link}
Kazimierz Górski (z prawej) podczas spotkania z dziennikarzami (1985).
Początek nowej dekady stał się początkiem serii sukcesów polskiego futbolu. Jesienią 1970 ze stanowiskiem selekcjonera kadry narodowej pożegnał się ostatecznie Ryszard Koncewicz. 1 grudnia władze PZPN po raz drugi powierzyły tę funkcję Kazimierzowi Górskiemu, tym razem miał podejmować samodzielne decyzje (wcześniej był członkiem trzyosobowego kapitanatu). Pierwszym sprawdzianem były rozgrywane równolegle eliminacje ME 1972 oraz IO 1972. W tych pierwszych Polacy zanotowali kolejną porażkę[5], lepiej wiodło im się w meczach o awans na olimpiadę w Monachium. W decydujących o promocji Polski spotkaniach zawodnicy Górskiego pokonali Bułgarów, a amatorska reprezentacja Hiszpanii z nimi zremisowała. W pierwszej rundzie igrzysk Polacy odnieśli komplet zwycięstw, pokonując Kolumbię, Ghanę i NRD. W drugiej rundzie zremisowali z Danią oraz pokonali ZSRR i Maroko. W rozegranym 10 września 1972 finale Polacy wygrali z drużyną Węgier 2:1 i zdobyli tytuł mistrza olimpijskiego. Kazimierz Deyna z 9 bramkami został królem strzelców turnieju. Po powrocie do kraju wszyscy piłkarze kadry i trenerzy zostali odznaczeni Złotymi Odznakami PZPN, a władze centralne związku podjęły uchwałę o ustanowieniu 10 września „Dniem Polskiego Piłkarza”[6].
Polacy w meczu o 3. miejsce mistrzostw świata, lipiec 1974.
Grzegorz Lato w walce o piłkę z Marinho Chagasem, lipiec 1974.
W 1973 Polacy rywalizowali z Walijczykami i Anglikami o awans do MŚ 1974. Eliminacje rozpoczęli od przegranej w Cardiff, natomiast w kolejnym meczu, 6 czerwca 1973 na Stadionie Śląskim w Chorzowie pokonali faworyzowanych Anglików 2:0. Jesienią w rewanżowym spotkaniu z Walią zwyciężyli 3:0 i do awansu potrzebowali już tylko remisu w Londynie[7]. Mecz na Wembley zakończył się remisem 1:1 po bramce Jana Domarskiego. Znacznie więcej okazji do zdobycia bramki mieli gospodarze, lecz dzięki skutecznej postawie bramkarza Jana Tomaszewskiego, który otrzymał po meczu przydomek Człowieka, który zatrzymał Anglię, udało im się uzyskać tylko jedno trafienie. Mundial Biało-Czerwoni rozpoczęli od wygranej z Argentyną 3:2. W kolejnych spotkaniach ograli Haiti 7:0 oraz wicemistrzów świata Włochów 2:1. W drugiej rundzie okazali się lepsi od Szwedów (1:0) i Jugosłowian (2:1). W spotkaniu ze Szwecją Tomaszewski obronił rzut karny wykonywany przez Staffana Tappera. O awansie do finału decydował mecz Polski z Niemcami. Toczył się on w trudnych warunkach, na zalanym po ulewnym deszczu boisku – z tego względu spotkanie to przeszło do historii jako Mecz na wodzie (niem. Wasserschlacht von Frankfurt). Tomaszewski znów obronił rzut karny, tym razem wykonywany przez Uliego Hoeneßa. Na kwadrans przed końcem decydujące trafienie uzyskał Gerd Müller. Polacy tym samym odpadli z rywalizacji o złoty medal. Kilka dni później, w grze o 3. miejsce polscy piłkarze pokonali obrońców tytułu, drużynę Brazylii 1:0 po golu Grzegorza Laty, który z 7 bramkami został królem strzelców turnieju. Prócz niego, do najlepszych zawodników mistrzostw zaliczano Deynę i Roberta Gadochę[8].
Niepowodzeniem dla Polaków zakończyły się kolejne eliminacje do ME 1976 w silnie obsadzonej grupie z m.in. Włochami i Holandią. 10 września 1975 drużyna Górskiego wygrała u siebie z wicemistrzami świata Holendrami 4:1. W rewanżu w Amsterdamie lepsi okazali się jednak Pomarańczowi, którzy wygrali 3:0. Oba mecze Polaków z Włochami zakończyły się wynikiem bezbramkowym. Latem 1976 Polacy wzięli udział w IO 1976 w Montrealu, w których jako obrońcy tytułu mieli zapewniony udział. Na inaugurację bezbramkowo zremisowali z Kubą, potem pokonało kolejno Iran, Koreę Północną, a w półfinale amatorską Brazylię. W finałowym spotkaniu z NRD przegrali 1:3 i zdobyli ostatecznie srebrny medal. Andrzej Szarmach z 6 bramkami został królem strzelców turnieju. Wyniki zmagań uznano w kraju za porażkę i w tej atmosferze Kazimierz Górski odszedł ze stanowiska.
Nowym selekcjonerem wybrano Jacka Gmocha. W eliminacjach do MŚ 1978 Biało-Czerwoni tylko raz stracili punkty (po remisie 1:1 w ostatnim spotkaniu z Portugalią). Na turniej finałowy do Argentyny jechali z aspiracjami sięgającymi mistrzowskiego tytułu. W meczu otwarcia z broniącymi złota Niemcami zremisowali 0:0. W kolejnych spotkaniach piłkarze wygrali z Tunezją 1:0 i z Meksykiem 3:1, dzięki czemu awansowali do drugiej rundy mistrzostw. Trafili w niej do grupy z gospodarzami turnieju Argentyną oraz z Peru i Brazylią. Mecz z Argentyńczykami przegrali 0:2, nie wykorzystując rzutu karnego. Mecz z Peru wygrali 1:0, a w kolejnym ulegli 1:3 Brazylijczykom i zostali ostatecznie sklasyfikowani poza strefą medalową. Gmocha obarczono odpowiedzialnością za słaby względem wysokich oczekiwań występ reprezentacji[9] i wkrótce potem opuścił stanowisko.
Kolejnym selekcjonerem władze PZPN wybrały Ryszarda Kuleszę. Pod jego kierunkiem drużyna przystąpiła do eliminacji EUROPA 80. Tak jak cztery lata wcześniej, decydujące były spotkania ze znów będącymi wicemistrzami świata Holendrami. W Chorzowie gospodarze wygrali 2:0, lecz po stratach punktowych w meczach z NRD, w ostatnim spotkaniu eliminacji w Amsterdamie Polacy musieli wygrać. Długo utrzymywał się korzystny wynik, jednak mecz ostatecznie zakończył się remisem 1:1. W ostatnim meczu tej fazy Holendrzy pokonali NRD, zdobywając promocję do finałów ME. Po wydarzeniach afery na Okęciu Kulesza w grudniu 1980 przestał pełnić funkcję selekcjonera, a zastąpił go Antoni Piechniczek.
W 1981 zawodnicy wznowili grę w eliminacjach hiszpańskiego mundialu. W maju w Chorzowie pokonali NRD, ponownie lepsi okazali się w październikowym spotkaniu rewanżowym w Lipsku. Awans Polacy zapewnili sobie po wygranej z Maltą. W międzyczasie pokonali też 2:1 w towarzyskim spotkaniu w Buenos Aires obrońców tytułu, Argentyńczyków. Premierowy pojedynek MŚ 1982 z Włochami zakończył się bezbramkowym remisem, podobnie jak następne spotkanie z Kamerunem. W ostatnim meczu pierwszej rundy z Peru Polacy wygrali 5:1. W drugiej rundzie ich przeciwnikami byli Belgowie i Związek Radziecki. W wygranym 3:0 meczu z Belgami wszystkie trzy bramki zdobył Zbigniew Boniek. Decydujące o awansie do półfinału spotkanie z ZSRR zakończyło się bezbramkowym remisem, co premiowało do dalszej gry Polaków. W grze o finał nie byli oni jednak w stanie zatrzymać Włochów (0:2), przyszłych mistrzów świata, a zwłaszcza Paolo Rossiego, autora dwóch bramek. 10 lipca w Alicante drużyna Piechniczka zmierzyła się z Francuzami w spotkaniu o 3. miejsce, które zakończył się zwycięstwem Polski 3:2.
Drużyna słabo zagrała się w eliminacjach ME 1984 wygrywając tylko jeden mecz. Sukcesem po raz czwarty z rzędu zakończyły się za to eliminacje MŚ 1986. W decydującym spotkaniu we wrześniu 1985 Polacy bezbramkowo zremisowali z Belgią, co premiowało ich awansem do finałów. W listopadzie w towarzyskim spotkaniu wygrali ponadto 1:0 z mistrzami świata Włochami. Meksykański turniej zaczęli od bezbramkowego remisu z Marokiem. Jedyna bramka strzelona przez Polaków w tej imprezie padła w kolejnym meczu z Portugalią (1:0). W ostatnim meczu grupowym Polacy przegrali 0:3 z Anglią. Mimo zajęcia 3. miejsca w grupie, dzięki korzystnemu bilansowi reprezentacji udało się uzyskać awans do 1/8 finału. W tejże ulegli jednak wysoko Brazylii (0:4). Piechniczek podał się do dymisji, która została przyjęta.
1986–2000: Czas niemocy[]
Po dymisji Piechniczka stanowisko selekcjonera zostało po raz pierwszy w historii obsadzone w drodze konkursu. Jego zwycięzcą został Wojciech Łazarek. Bez sukcesu prowadził on reprezentację w eliminacjach Euro 1988 i MŚ 1990. Po wyjazdowej porażce z Anglią w czerwcu 1989 selekcjoner złożył dymisję.
Przed kolejnymi grami eliminacyjnymi stanowisko objął Andrzej Strejlau. Polacy mieli jeszcze szanse awansu na mundial, lecz nie udało im się go wywalczyć – w turnieju finałowym zabrakło ich po raz pierwszy od 1970. Jesienią 1990 prowadzeni przez Strejlaua zawodnicy przystąpili do eliminacji Euro 1992. Tym razem również nie udało się wywalczyć awansu do turnieju finałowego. W eliminacjach do MŚ 1994 szanse promocji Polacy stracili w przegranych meczach wyjazdowych z Anglią i Norwegią we wrześniu 1993. Strejlau przegrywając trzecie z rzędu eliminacje do turnieju mistrzowskiego podał się do dymisji, a w ostatnich spotkaniach tamtej fazy mistrzostw drużynę prowadził jego dotychczasowy asystent, Lesław Ćmikiewicz.
Jego następcą został mianowany Henryk Apostel, który również bez powodzenia prowadził piłkarzy w eliminacjach Euro 1996. O ostatecznej przegranej zdecydowała porażka 1:4 ze Słowacją w Bratysławie.
W pierwszej połowie 1996 cztery towarzyskie mecze bez zwycięstwa reprezentacja rozegrała pod wodzą Władysława Stachurskiego. Selekcjoner odszedł po remisie z Białorusią, a zastąpił go Antoni Piechniczek. Drugie podejście do pracy z kadrą tego trenera nie było tak udane jak pierwsze[10], a Polacy odpadli w eliminacjach do finałów MŚ 1998. Po domowej porażce w maju 1997 z Anglią, zakończyła się druga kadencja Piechniczka. Tymczasowo funkcję selekcjonera powierzono jego asystentowi, Krzysztofowi Pawlakowi. Pod jego wodzą Polacy pokonali Gruzję w meczu eliminacyjnym.
Pod koniec lipca 1997 władze PZPN ogłosiły decyzję o powierzeniu funkcji selekcjonera Januszowi Wójcikowi. Szkoleniowiec ten od czasu zdobycia przez prowadzoną przez niego w 1992 reprezentację U23 srebrnego medalu olimpijskiego w Barcelonie wielokrotnie był faworytem mediów do objęcia stanowiska trenera dorosłej kadry. Po dokończeniu przegranych eliminacji MŚ 1998 Polacy rozpoczęli udział w eliminacjach Euro 2000. O końcowym niepowodzeniu zdecydowały porażki w meczach z Anglikami i Szwedami. Po wyjazdowej porażce ze Skandynawami w ostatnim spotkaniu eliminacji PZPN zrezygnował z usług Wójcika.
2000–2013: Turnieje bez sukcesów[]
Po odejściu Wójcika władze federacji podjęły współpracę z Jerzym Engelem, który swoją pracę prowadził pod hasłem futbol na tak. Eliminacje MŚ 2002 w wykonaniu prowadzonego przezeń zespołu zakończyły się powodzeniem po raz pierwszy od 16 lat; dodatkowo Polacy wywalczyli promocję do finałów jako pierwsza drużyna z Europy. Awans zapewnili sobie wygraną 3:0 z Norwegią we wrześniu 2001. Mundialowe mecze zawiodły jednak oczekiwania kibiców: Polacy przegrali w fazie grupowej z Koreą Południową 0:2 oraz z Portugalią 0:4. W ostatnim spotkaniu z USA grająca w rezerwowym składzie polska reprezentacja okazała się lepsza, pokonując rywali 3:1. Po powrocie do kraju drużynę i selekcjonera poddano mocnej krytyce, domagano się dymisji Engela. Trener odpierał zarzuty i zgłaszał chęć kontynuowania pracy. Federacja zdecydowała się jednak zakończyć współpracę.
Maciej Żurawski (z lewej) podczas meczu z Kostaryką na MŚ 2006.
Następcą Engela został Zbigniew Boniek. Już po pięciu spotkaniach reprezentacji, w grudniu 2002 przebywający za granicą ogłosił on swoją dymisję. W tym samym miesiącu zdecydowano o zatrudnieniu Pawła Janasa. Nowy szkoleniowiec kontynuował rywalizację w eliminacjach Euro 2004. Przed ostatnią kolejką spotkań Polacy mieli jeszcze szansę zająć miejsce barażowe, lecz w tym samym czasie Łotysze nieoczekiwanie wygrali 1:0 z pewnymi awansu Szwedami i mimo pokonania przez Polaków w wyjazdowym meczu Węgrów to Łotysze zajęli drugie miejsce w grupie. Jesienią 2004 Polska rozpoczęła eliminacje MŚ 2006. W dziesięciu spotkaniach odniosła osiem zwycięstw i pomimo dwóch porażek z Anglią, dzięki korzystnym rezultatom w innych grupach, awansowała do turnieju głównego bezpośrednio z drugiego miejsca. Rozgrywany w Niemczech mundial nie był dla polskich zawodników udany. Przegrali wówczas z Ekwadorem 0:2 oraz z Niemcami 0:1. Jedyne zwycięstwo Polacy odnieśli w ostatnim meczu fazy grupowej przeciwko Kostaryce 2:1.
Radość Polaków po zdobyciu zwycięskiej bramki w meczu el. ME 2008 z Armenią, marzec 2007.
.jpg){kind=link}
Mecz Polski z Czechami podczas ME, 16 czerwca 2012.
PZPN zwolnił Janasa i zatrudnił na stanowisku selekcjonera reprezentacji Holendra Leo Beenhakkera, któremu postawiono za cel awans do finałów Euro 2008. Po słabych pierwszych spotkaniach, reprezentacja zaczęła odnosić lepsze wyniki (m.in. wygrywając ze znacznie wyżej notowaną Portugalią oraz Belgią), co poprawiło wizerunek zespołu oraz trenera. Decydująca runda meczów eliminacyjnych przyniosła pierwszy w historii awans Polski do finałów mistrzostw Europy. Stało się tak m.in. po wrześniowym remisie wyjazdowym z Portugalią oraz listopadowej wygranej z Belgią. W samym turnieju Polacy zagrali jednak słabo; przegrali pierwszy mecz z Niemcami 0:2, a następnie zremisowali z Austrią 1:1. W trzecim meczu przegrali z Chorwacją 0:1, kończąc udział w turnieju na rundzie grupowej. Po nieudanych mistrzostwach Europy Polacy przystąpili do eliminacji MŚ 2010. Notowali w nich jednak dużo gorsze wyniki niż w poprzednich eliminacjach. 1 kwietnia 2009 w Kielcach Polska pokonała 10:0 San Marino, ustanawiając tym samym najwyższe zwycięstwo w swojej historii. Po wrześniowej porażce w Mariborze ze Słowenią zarząd PZPN zwolnił Beenhakkera i zastąpił go Stefanem Majewskim. Dwa ostatnie mecze eliminacyjne pod jego wodzą zostały przez Polaków przegrane i nie uzyskali oni awansu do finałowych rozgrywek.
Reprezentanci Polski przed meczem z Irlandią, 19 listopada 2013.
W październiku 2009 wybrano nowego selekcjonera kadry, którym został Franciszek Smuda[11]. Miał on przygotować i poprowadzić zespół w finałach Euro 2012, którego współorganizatorem miała być Polska i do którego nie musiała się ona kwalifikować. Mecz otwarcia tego turnieju rozegrany na Stadionie Narodowym w Warszawie zakończył się remisem 1:1 z Grecją. W drugiej połowie rzut karny dla gości został wybroniony przez Przemysława Tytonia. Kolejny mecz, tym razem z Rosją również zakończył się wynikiem 1:1. Biało-Czerwoni aby awansować do ćwierćfinału musieli wygrać w ostatnim spotkaniu z Czechami we Wrocławiu; przegrali go jednak 0:1[12]. Franciszek Smuda podał się do dymisji.
Po zakończeniu mistrzostw PZPN wybrał nowego selekcjonera, którym został Waldemar Fornalik. Prowadzona przez niego drużyna brała udział w eliminacjach MŚ 2014, które zakończyły się dla niej porażką. Definitywnie szansę awansu stracili w październiku 2013 po porażce z Ukrainą. Dzień po przegranym meczu z Anglią prezes PZPN zdymisjonował trenera.
2013–2018: Powrót do elity[]
Łukasz Piszczek i Cristiano Ronaldo, 30 czerwca 2016.
Wyjściowa jedenastka przed meczem MŚ z Japonią, 28 czerwca 2018.
W listopadzie 2013 funkcję selekcjonera kadry objął Adam Nawałka[13]. W pierwszym meczu pod wodzą nowego trenera Polska przegrała ze Słowacją 0:2. We wrześniu 2014 Biało-Czerwoni rozpoczęli eliminacje Euro 2016. W ramach tych rozgrywek 11 października 2014 reprezentacja Polski pierwszy raz w historii pokonała zespół Niemiec (2:0). Awans do finałów Polacy zapewnili sobie wygraną z Irlandią 2:1 w październiku 2015. Pierwszy mecz fazy grupowej ME Polska rozegrała z Irlandią Północną i zwyciężyła 1:0. W kolejnym spotkaniu z Niemcami drużyna Nawałki zremisowała 0:0, a w ostatnim meczu fazy grupowej z Ukrainą wygrała 1:0. W meczu 1/8 finału Polacy zmierzyli się ze Szwajcarią (1:1). O ich awansie do ćwierćfinału zdecydowała zwycięska seria rzutów karnych (5-4). W kolejnej rundzie Polacy zagrali z Portugalią, a ten mecz również zakończył się wynikiem 1:1. Rzuty karne lepiej wykonali tym razem przeciwnicy, którzy wygrali w nich 5-3.
1 marca 2017 Artur Boruc poinformował o zakończeniu kariery reprezentacyjnej.
W eliminacjach MŚ 2018 Polska zajęła pierwsze miejsce w grupie, wygrywając osiem spotkań, jedno remisując i jedno przegrywając. W decydującym meczu zwyciężyła Czarnogórę 4:2. Najwięcej bramek w eliminacjach zdobył Robert Lewandowski – 16, co było najlepszym wynikiem na świecie. W fazie grupowej turnieju finałowego Polska przegrała z Senegalem 1:2 i Kolumbią 0:3 oraz wygrała z Japonią 1:0, nie uzyskując tym samym awansu do fazy pucharowej mistrzostw.
24 stycznia 2018 w Lozannie odbyło się losowanie grup nowo powstałej Ligi Narodów UEFA. Polacy (przydzieleni do Dywizji A na podstawie rankingu FIFA z października 2017 roku) znaleźli się w grupie trzeciej razem z Włochami i Portugalią.
Po mundialu w Rosji, na konferencji prasowej 3 lipca 2018 prezes PZPN Zbigniew Boniek poinformował, iż Adam Nawałka nie zdecydował się przedłużyć obowiązującego kontraktu, rezygnując tym samym z funkcji selekcjonera reprezentacji z dniem 30 lipca 2018.
4 sierpnia 2018 Łukasz Piszczek zakończył karierę reprezentacyjną.
2018–2020[]
12 lipca 2018 PZPN ogłosił, iż oficjalnym kandydatem na następcę Nawałki na stanowisku selekcjonera kadry jest Jerzy Brzęczek[14]. Jego kontrkandydatem do objęcia tej funkcji był Piotr Stokowiec[15][16][17]. Dwa dni później zarząd PZPN zdecydował się zatwierdzić kandydaturę Brzęczka[18]. Oficjalna prezentacja nowego trenera reprezentacji odbyła się 23 lipca 2018[19], a obowiązki podjął on 1 sierpnia.
Jesienią 2018 polska drużyna wzięła udział w pierwszej edycji nowo powstałej Ligi Narodów UEFA. Polacy występujący w najwyższej Lidze A zajęli w swojej grupie ostatnie miejsce, za Portugalią i Włochami i tym samym spadli do niższej dywizji. Ostatecznie, po decyzji UEFA rozszerzającej skład Ligi A z 12 do 16 zespołów, zachowali oni miejsce na najwyższym poziomie rozgrywkowym.
W kwalifikacjach ME 2020 Polska zajęła pierwsze miejsce w grupie, wygrywając osiem spotkań, jedno remisując i jedno przegrywając. W ostatnim meczu zwyciężyła Słowenię 3:2.
W rozgrywanej jesienią 2020 fazie ligowej drugiej edycji Ligi Narodów biało-czerwoni zajęli w swojej grupie trzecie miejsce, przegrywając w klasyfikacji z Włochami i Holandią, a wyprzedzając Bośnię i Hercegowinę.
2021[]
18 stycznia 2021 Jerzy Brzęczek został zwolniony ze stanowiska selekcjonera. 21 stycznia 2021 Portugalczyk Paulo Sousa został selekcjonerem reprezentacji Polski.
Polska na Euro 2020 przegrała z Słowacją i Szwecją a zremisowała z Hiszpanią i odpadła w fazie grupowej. Po Euro 2020 Łukasz Fabiański zakończył karierę reprezentacyjną, 9 października podczas eliminacyjnego meczu z San Marino odbył się jego pożegnalny mecz.
W eliminacjach do MŚ polska zajęła 2 miejsce w grupie wygrywając dwumecz z reprezentacjami Albanii, San Marino i Andory oraz raz remisując a raz przegrywając z reprezentacjami Anglii i Węgier.
29 Grudnia Paulo Sousa rozwiązał kontrakt z Polskim Związkiem Piłki Nożnej za porozumieniem stron.
31 stycznia 2022 ogłoszono, że Czesław Michniewicz został selekcjonerem reprezentacji Polski.
2022[]
Początkowo polska miała grać baraże najpierw z reprezentacją Rosji a później przy ewentualnej wygranej z zwycięzco meczu Szwecja/Czechy. Jednak z powodu agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, reprezentacja Rosji został zawieszona.
29 marca 2022, polska zagrała w finale baraży z Szwecją i wygrała 2 do 0, tym samym awansowała na MŚ 2022 w Katarze.
Polska zagrała w trzeciej edycji Ligi Narodów z reprezentacjami Belgii, Holandii i Wali.
Wygrała dwa mecze z Walią, przegrała dwa mecze z Belgią i a zremisowała w Holandią i raz z nią przegrała. Polska zajęła 3 miejsce w grupie.
Na MŚ 2022, Polska była w Grupie z Argentyną, Meksykiem i Arabią Saudyjską. W fazie grupowej polska zremisował z Meksykiem 0:0, Wygrała z Arabią 2:0 i przegrała z Argentyną 0:2 co dało jej awans do 1/8 gdzie zmierzyła się z Francją przegrywając 1-3.
31 grudnia 2022 Michniewicz przestał pełnić funkcję selekcjonera.
24 stycznia 2023 Fernado Santos został ogłoszony nowym trenerem reprezentacji Polski.
16 czerwca odbył się towarzyski mecz z Niemcami podczas którego karierę reprezentacyjna zakończył Jakub Błaszczykowski. Mecz zakończył się wynikiem 1:0 dla Polaków.
13 września 2023 Santos został zwolniony. 20 Września nowym trenerem został Michał Probierz.
Polska w eliminacjach do EURO 2024 mocno się skompromitowała i zajęła trzecie miejsce przez co trafiła do baraży. Pokonała Estonię i Walię dzięki czemu awansowała na Euro. Trafiła do Grupy z Austrią, Holandią i Francją: z dwoma pierwszymi przegraliśmy a z Francją zremisowaliśmy i polska odpadał jako pierwsza reprezentacja.
8 Czerwca 2025, Michał Probierz odebrał opaskę kapitańską Robertowi Lewandowskiemu i dał ją Piotrowi Zielińskiemu. 12 czerwca Michał Probierz podał się do dymisji.
16 lipca 2025 selekcjonerem został Jan Urban.
Identyfikacja zespołu[]
Barwy i stroje[]
Polscy kibice podczas ME 2012, Plac Defilad w Warszawie.
Kolorystyka ubiorów reprezentantów Polski jest odzwierciedleniem barw państwowych RP oraz flagi i herbu państwa, a więc związana z barwą białą i czerwoną.
Stroje domowe tradycyjnie składają się z białej koszulki, czerwonych spodenek i białych getrów, natomiast najczęściej wszystkie elementy zestawu wyjazdowego są czerwone (choć w przeszłości niekiedy na wyjazdach grano w białych spodenkach). Na przestrzeni lat różnice w projekcie i kolorystyce strojów dotyczyły zwykle szczegółów, a ogólny wzór ubioru pozostaje niezmienny od 1921[20]. W latach 1948–1970 stosowana była biało-czerwona, pasiasta wersja getrów.
W rzadkich przypadkach używano odmiennego od dwóch podstawowych zestawu kolorystycznego. W 1961 Polacy w meczu z ZSRR zagrali w błękitnych strojach, w 1998 z Chorwacją w granatowych koszulkach i czerwonych spodenkach[21], następnie w 2002 z Danią w jednolitym granatowym stroju[22], w 2005 z Austrią w białych koszulkach i czarno-granatowych spodenkach[23]., a w 2006 z Chorwacją w jednolicie niebieskich kostiumach[24]. Po raz ostatni Polacy zagrali w innych, niż białe i czerwone barwach w 2010 z Bułgarią (jednolite granatowe z czerwono-białymi rękawkami[25].
Koszulki reprezentacji Polski (2015).
W latach 2014–2015 domowe stroje reprezentacji Polski były białe z pionowym czerwonym pasem pośrodku, spodenki natomiast były jednolicie białe. Na zestaw wyjazdowy składały się koszulka w kolorze czerwonym z białym pasem pośrodku oraz czerwone spodenki[26][27]. Pierwszy występ w odzieży z tym wzorem Polacy zanotowali 5 marca 2014 na Stadionie Narodowym w Warszawie w meczu ze Szkocją[28].
Od 2016 reprezentacja występuje w białych koszulkach i czerwonych spodenkach (zestaw domowy) oraz w czerwonych koszulkach i spodenkach (zestaw wyjazdowy)[29].
Sztab Szkoleniowy[]
| Stanowisko | Osoba |
|---|---|
| Selekcjoner | Jan Urban |
| Asystent trenera | Jacek Magiera |
| Asystent trenera | Marcin Prasoł |
| Asystent trenera | Grzegorz Staszewski |
| Team Manager ds. sportowych/Rzecznik prasowy | Emil Kopański |
| Trener bramkarzy | Andrzej Dawidziuk |
| Trener bramkarzy | Józef Młynarczyk |
| Trener przygotowania fizycznego | Cesar Sanjuan-Szklarz |
| Analityk | Hubert Małowiejski |
| Analityk | Jakub Rejmoniak |
| Lekarz reprezentacji | Jacek Jaroszewski |
| Fizjoterapeuta | Paweł Bamber |
| Fizjoterapeuta | Adam Kurek |
| Fizjoterapeuta | Marcin Bator |
| Szef kuchni | Tomasz Leśniak |
| Kierownik techniczny | Adrian Mierzejewski |
| Asystent kierownika technicznego | Paweł Sidorowicz |
Aktualny Skład[]
| KON | Zawodnik | Mecze | Gole | Klub |
|---|---|---|---|---|
| Robert Lewandowski (C) | 163 | 88 | FC Barcelona | |
| Piotr Zieliński (VC) | 105 | 16 | Inter Mediolan | |
| Kamil Grosicki | 100 | 17 | Pogoń Szczecin | |
| KON | Jan Bednarek | 72 | 1 | FC Porto |
| Bartosz Bereszyński | 59 | 0 | Palermo FC | |
| KON | Sebastian Szymański | 50 | 6 | Fenerbahce |
| Karol Świderski | 47 | 13 | Panathinaikos | |
| Jakub Kiwior | 41 | 2 | FC Porto | |
| KON | Krzysztof Piątek | 38 | 12 | Al-Duhail |
| Tomasz Kędziora | 36 | 1 | PAOK Saloniki | |
| Jakub Kamiński | 27 | 3 | 1. FC Köln | |
| Adam Buksa | 25 | 7 | Udinese Calcio | |
| Matty Cash | 23 | 4 | Aston Villa | |
| Bartosz Slisz | 21 | 1 | Atlanta United | |
| Bartosz Kapustka | 21 | 3 | Legia Warszawa | |
| Paweł Wszołek | 20 | 3 | Legia Warszawa | |
| KON | Łukasz Skorupski | 20 | 0 | Bologna |
| Michał Skóraś | 13 | 0 | KAA Gent | |
| Kacper Kozłowski | 7 | 0 | Gaziantep FK | |
| Przemysław Wiśniewski | 5 | 0 | Spezia Calcio | |
| Bartłomiej Drągowski | 4 | 0 | Panathinaikos | |
| Jan Ziółkowski | 3 | 0 | Legia Warszawa/AS Roma | |
| Filip Rózga | 2 | 0 | SK Sturm Graz | |
| Kryspin Szcześniak | 0 | 0 | Górnik Zabrze | |
| Kacper Tobiasz | 0 | 0 | Legia Warszawa | |
| Mateusz Kochalski | 0 | 0 | Qarabağ FK | |
| KON - Kontuzja | ||||
| ZAW - Zawieszenie |
Zawodnicy którzy zakończyli karierę reprezentacyjną[]
| Zawodnik | Lata Kariery | ogłoszenie o zakończeniu | Mecz pożegnalny |
|---|---|---|---|
| Ernest Pohl | 1955-1965 | 1 listopada 1965 | Włochy - Polska (6:1) |
| Andrzej Szarmach | 1973-1982 | 10 lipca 1982 | Polska - Francja (3:2) |
| Józef Młynarczyk | 1979–1986 | 16 czerwca 1986 | Polska - Brazylia (0:4) |
| Władysław Żmuda | 1973-1986 | 16 czerwca 1986 | Polska - Brazylia (0:4) |
| Tomasz Hajto | 1996-2005 | 2005 rok | brak |
| Jacek Bąk | 1993-2008 | 14 lipca 2008 | brak |
| Jacek Krzynówek | 1998-2009 | 9 września 2009 | Polska-Słowenia (0:3) |
| Michał Żewłakow | 1999-2011 | 29 marca 2011 | Grecja – Polska (0:0) |
| Jerzy Dudek | 1998-2009 i 2013 | 4 czerwca 2013 | Polska-Liechtenstein (2:0) |
| Paweł Brożek | 2005–2014 | 20 stycznia 2014 | Polska - Mołdawia (1-0) |
| Eugen Polanski | 2011-2014 | 23 maja 2014 | brak |
| Artur Boruc | 2004-2017 | 1 marca 2017 | Polska - Urugwaj (0:0) |
| Łukasz Piszczek | 2007-2019 | 4 sierpnia 2018 | Polska - Słowenia (3:2) |
| Sławomir Peszko | 2008-2018 | 8 stycznia 2019 | brak |
| Łukasz Fabiański | 2006-2021 | 8 sierpnia 2021 | Polska - San Marino (5:0) |
| Jakub Błaszczykowski | 2006–2023 | 16 czerwca 2023 | Polska-Niemcy (1:0) |
| Grzegorz Krychowiak | 2008-2023 | 26 września 2023 | brak |
| Wojciech Szczęsny | 2009–2024 | 27 sierpnia 2024 | brak |
Ciekawostki o reprezentacji[]
- Pierwszy mecz Polska rozegrała 18 grudnia 1921 roku. Przegrała 1:0 z Węgrami.
- Najwięcej meczów w reprezentacji Polski rozegrał napastnik Robert Lewandowski (128). Gra on od 2008.
- Najwięcej bramek strzelił Robert Lewandowski (w 129 meczach zdobył 75 goli).
- Polska w 1972 roku zdobyła złoty medal olimpijski, oraz dwa razy srebrny – w 1976 i 1992 roku.
- Najmłodszym debiutantem był Włodzimierz Lubański. 4 września 1963 roku wszedł na boisko mając 16 lat i 188 dni. Co ciekawe zdobył w tym meczu bramkę.
- Najstarszym graczem był Jerzy Dudek. 4 czerwca 2013 roku zagrał mecz mając 40 lat, 2 miesiące i 12 dni.
- Polska zadebiutowała na MŚ w 1938 roku. Dotarła do 1/8 finału.
- Największym sukcesem na MŚ było dwukrotne zajęcie III miejsca (1974 i 1982 roku).
- Największym sukcesem na Mistrzostwach Europy było dotarcie do ćwierćfinału w 2016 roku.
- Najwyższym zawodnikiem jest bramkarz Wojciech Szczęsny – 196 cm (dane z 1 czerwiec 2018).
- Najniższym zawodnikiem jest pomocnik Jacek Góralski – 172 cm (dane z 1 czerwiec 2018)
- Najdroższym zawodnikiem jest Robert Lewandowski. Jego wartość rynkowa wynosi 60 mln euro (dane z 16 września 2020).
- Polska zajmuje 19 miejsce w rankingu FIFA.
- Najwyższe miejsce w rankingu FIFA – 5 (sierpień 2017).
- Najniższe miejsce w rankingu FIFA – 78 (grudzień 2013).
- Stadionem Narodowym Polski jest PGE Narodowy w Warszawie (pojemność 58 274).
- Sponsorem technicznym reprezentacji Polski od 2009 roku jest Nike.
- Najwięcej meczów Polska rozegrał z reprezentacją Węgier – 32 (8 wygranych, 4 remisy i 20 porażek). Dane z 13 czerwca 2018 roku.
Przypisy[]
- ↑ Andrzej Gowarzewski: Mistrzostwa Polski. Ludzie (1918-1939). 100 lat prawdziwej historii (1). Katowice: Wydawnictwo GiA, 2017, s. 226. ISBN 978-83-88232-61-9.
- ↑ http://repository.ldufk.edu.ua/bitstream/34606048/831/1/Zmu_52.pdf
- ↑ http://web.archive.org/web/20080410071423/http://www.nasinajlepsi.pl/wiadomosc/1903,mecze_z_serbia_nie_przegralismy_od_27_lat.html
- ↑ http://eurosport.interia.pl/reprezentacja-polski/news-dania-polska-8-0-pamietny-blamaz-z-1948-roku,nId,2287556
- ↑ Andrzej Gowarzewski, Stefan Szczepłek: Biało-Czerwoni. Dzieje reprezentacji Polski. T. 3: 1971–1980. Katowice: GiA, 1996, s. 21-22, seria: Encyklopedia piłkarska FUJI. (pol.)
- ↑ http://www.pbc.rzeszow.pl/publication/5224
- ↑ http://www.sport.pl/pilka/1,65029,1727365.html
- ↑ Andrzej Gowarzewski, Stefan Szczepłek: Biało-Czerwoni. Dzieje reprezentacji Polski. T. 3: 1971–1980. Katowice: GiA, 1996, s. 74-75, seria: Encyklopedia piłkarska FUJI. (pol.)
- ↑ http://www.sport.pl/pilka/1,65029,1727340.html
- ↑ Andrzej Gowarzewski: Biało-Czerwoni. Dzieje reprezentacji Polski. T. 4: 1981–1997. Katowice: GiA, 1997, s. 145-146, seria: Encyklopedia piłkarska FUJI. (pol.)
- ↑ http://www.sport.pl/pilka/1,65046,7199378,Smuda_trenerem_reprezentacji_.html
- ↑ http://www.sport.pl/celebrities/1,83528,12127070,Lewandowski_dla_Sport_pl__Sami_ustalalismy_jak_gramy_.html
- ↑ http://www.pzpn.pl/index.php/Federacja/Aktualnosci/Nawalka-selekcjonerem-reprezentacji-Polski
- ↑ https://www.laczynaspilka.pl/reprezentacja/reprezentacja-a/jerzy-brzeczek-nowym-selekcjonerem-reprezentacji-polski1
- ↑ https://www.przegladsportowy.pl/felietony/mateusz-borek/mateusz-borek-komentuje-wybor-jerzego-brzeczka-na-selekcjonera-reprezentacji-polski/p8bnhp5
- ↑ http://www.sport.pl/pilka/7,65037,23668090,brzeczek-nowym-selekcjonerem-borek-to-byl-bardzo-dobry-blef.html
- ↑ http://www.polsatsport.pl/wiadomosc/2018-07-12/borek-boniek-przechytrzyl-nas-wszystkich/
- ↑ https://www.laczynaspilka.pl/reprezentacja/reprezentacja-a/zarzad-pzpn-zatwierdzil-nowego-selekcjonera-reprezentacji-polski1
- ↑ https://www.laczynaspilka.pl/reprezentacja/reprezentacja-a/jerzy-brzeczek-bycie-selekcjonerem-to-wyzwanie-i-marzenie
- ↑ http://www.polsatsport.pl/wiadomosc/2015-12-22/historia-reprezentacyjnej-koszulki/
- ↑ Biało-czerwoni 2017, s. 273.
- ↑ Biało-czerwoni 2017, s. 275.
- ↑ Biało-czerwoni 2017, s. 297
- ↑ http://www.zczuba.sport.pl/Zczuba/1,138263,3993967.html
- ↑ Biało-czerwoni 2017, s. 344.
- ↑ http://www.footyheadlines.com/2014/01/Poland-2014-Away-Kit-Shirt-leaked.html
- ↑ http://wyborcza.pl/1,75248,15237848,Pilka_nozna__Reprezentacja_Polski_bedzie_miala_nowe.html
- ↑ http://sport.wp.pl/kat,1728,title,Oto-nowe-stroje-reprezentacji-Polski,wid,16309232,wiadomosc.html?ticaid=1123d7&_ticrsn=3
- ↑ https://www.laczynaspilka.pl/reprezentacja/reprezentacja-a/nike-przedstawia-nowe-stroje-reprezentacji-polski1